Information

5 เหตุผลทำไมต้องสอบเทียบ

การสอบเทียบ (calibration) เครื่องมือ เป็นกิจกรรมทางวิทยาศาสตร์ และเป็นกระบวนการหนึ่งในระบบมาตรวิทยา (metrology) ซึ่งได้จำกัดความไว้ว่า  “ ชุดของการดำเนินการเพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างค่าที่ชี้บอกโดยเครื่องมือวัด หรือระบบการวัด หรือค่าที่แสดงโดยเครื่องวัดที่เป็นวัสดุกับค่าสมนัยที่รู้ของปริมาณที่วัดภายใต้เงื่อนไขที่กำหนดไว้ ” ( พจนานุกรมระหว่างประเทศของคำศัพท์พื้นฐานและคำศัพท์ทั่วไปในมาตรวิทยา )

การสอบเทียบจึงเป็นการเปรียบเทียบค่าที่วัดได้ระหว่างเครื่องมือสองเครื่อง เครื่องหนึ่งคือเครื่องที่ต้องการจะสอบเทียบ และอีกเครื่องเป็นเครื่องมาตราฐาน (standard device) ที่มีค่าวัดที่ถูกค้อง

ต้องสอบเทียบเมื่อไร

ควรสอบเทียบเมื่อ:

  • สอบเครื่องมือใหม่
  • สอบเครื่องมือเมื่อมีการซ่อมหรือเปลี่ยนแปลง
  • สอบเทียบตามระยะเวลาที่กำหนด (1 ปี)
  • สอบหลังจากผ่านการใช้งานแบบเฉพาะเจาะจง
  • ก่อน และ/หรือ หลังที่จะมีการวัดที่สำคัญ
  • เมื่อสังเกตเห็นความไม่ถูกต้อง หรือเมื่อค่าวัดไม่ตรงกับค่าวัดจากเครื่องอื่นๆ
  • หลังเหตุการณ์
    • shock, vibration หรืออาการอื่นๆที่อาจทำให้ค่าวัดคาดเคลือนหรือทำให้เครื่องมือวัดพัง
    • อากาศเปลี่ยนอย่างฉับพลัน

ทำไมต้องสอบเทียบ

ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการไม่สอบเทียบเครื่องมือวัด

  1. ขั้นตอนความปลอดภัย (Safety procedure)
    • ในกรณีที่ใช้เครื่องมือวัดเกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ที่เน่าเสียง่าย เช่น อาหาร เครื่องมือวัดที่ไม่ได้รับการสอบเทียบอาจทำให้เกิดสิ่งคุกคามทางด้านความปลอดภัย (safety hazards)
  2. การสูญเสีย (Wastage)
    • การทีเครื่องมือวัดไม่สามารถวัดค่าได้อย่างแม่นยำและถูกต้อง อาจทำให้สูญเสียทรัพยากรและเวลาในกระบวนการผลิต และทำให้ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นโดยเปล่าประโยชน์
  3. ความผิดพลาดและคุณภาพที่ไม่ได้มาตราฐาน (Faulty or Questionable Quality)
    • ถ้าเครื่องมือวัดไม่ได้รับการสอบเทียบ ความเสี่ยงที่จะเกิดข้อผิดพลาดและคุณภาพที่ไม่ได้มาตราฐานจะสูงขึ้น การสอบเทียบจะช่วยรักษาคุณภาพในแต่ละขั้นตอนการผลิต ซึ่งเมื่อมีการคลาดเคลื่อนเกิดขึ้น ก็จะสามารถตรวจพบและป้องกันความเสียหายได้
  4. ค่าปรับหรือถูกดำเนินคดี (Fine or litigations)
    • ลูกค้าที่ได้รับสินค้าไม่ได้มาตราฐานอาจคืนสินค้าและเรียกค่าปรับ ซึ่งก็ยังไม่ร้ายแรงเท่ากับการที่มีการฟ้องร้อง และดำเนินคดี เพราะนอกจากจะต้องเสียค่าชดใช้แล้ว ยังต้องเสียชื่อเสียงด้วย
  5. เพิ่ม downtime
    • สินค้าคุณภาพต่ำเป็นสัญญานแรกที่บ่งบอกถึงความเสียหายของเครื่องมือ การสอบเทียบอย่างสม่ำเสมอสามารถส่งสัญญานเตือนเร็วขึ้น และทำให้คุณแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นก่อนจะเกิดความเสียหายเพิ่มขึ้น

การสอบเทียบเครื่องมือวัดเป็นพื้นฐานของการบำรุงรักษา ซึ่งธุรกิจและหน่วยงานที่ใช้เครื่องมือวัดควรที่จะสอบเทียบเป็นประจำเพื่อให้ได้มาตราฐาน เพื่อป้องกันความเสี่ยง และคุ้มค่าต่อค่าใช้จ่าย